ORTODONTİ
Ortodonti, alt ve üst çeneler ile yüz alt bölgesindeki anomalileri, diş sıralanmasındaki bozuklukları ve karşıt dişlerle olan kapanış bozuklularını ele alan diş hekimliği bilim dalıdır.
Ortodonti alanında uzmanlaşan diş hekimine "Ortodondist" denir. Ortodonti yalnız "çarpık dişleri düzeltme uzmanlığı" değildir. Ortodontist, çene ve yüz bölgesindeki düzensizliklerin nedenlerini araştırır; teşhis eder ve tedavisini yapar.
Ortodonti tedavilerinin hedefi:
- Diş dizimlerindeki düzensizlikleri gidermek,
- Daha iyi bir çiğneme sağlamak,
- Varsa konuşma bozukluklarının düzeltilmesine yardımcı olmak,
- Solunum mekanizmasını düzenlemek,
- Yüze ve dişlere normal görünüm ve estetik kazandırmaktır.
Güzel bir gülüşün insan ilişkilerindeki önemini keşfeden birçok kişi dişlerindeki bozuklukları gidermek istemektedir. Ortodontik bozukluklar genellikle iki bölüm halinde sınıflandırılırlar:
- Dişsel bozukluklar; Sadece dişlerin dizilimine düzensizlikler vardır. Düzeltilmeleri iskeletsel olanlara göre daha kolaydır, ortodontik tedavileri her yaşta yapılabilir.
- İskeletsel bozuluklar; Alt ve üst çenelerin birbirleriyle ve yüz kemikleriyle olan orantıları ve pozisyonları bozulmuştur. Tedavileri daha uzun zaman gerektirir. İskeletsel büyüme tamamlanmadan erken yaşlarda tevdi etmek gerekir. Büyüme tamamlandıktan sonra tam düzelme sağlanması çok zordur, tam tedavisi için çene cerrahisi işlemlerine gerek duyulabilir.
Ortodontik tedaviler kişinin/çocuğun yaşına ve düzensizliğin derecesine bağlı olarak, sabit veya hareketli apareyler kullanılarak gerçekleştirilir.
Neden bazı kişilerin dişleri çarpık veya düzensiz olur?
Ortodontik bozuklukların nedenleri kalıtımsal ya da sonradan edinilmiş olabilir. Ebeveynlerin birinden gelen küçük çene geni, diğerinden gelen büyük diş hacmi ile karşılaştığında, dişler için yeterli yer olmaması sebebiyle çarpık dişlenme görülmesi, veya tersi durumunda dişler arasında fazla mesafe bulunması gibi durumlar genetik faktörlere bağlıdır. Erken süt dişi çekiminden ötürü komşu dişlerin kayması,yalancı meme ve parmak emme gibi alışkanlığı olan çocukların buna uzun süre devam etmesi gibi faktörler sonradan edinilmiş ortodontik bozukluklara neden olurlar.
Kimlere uygulanabilir?
Ortodontik tedavi günümüzün teknikleri ile artık çocuk ya da yetişkin her yaştaki kişiye uygulanabilmektedir. Ancak çenesel bozuklukların tedavisinde küçük yaşlarda (3-5 yaş) müdahele etmek gerekmektedir. Dişsel bozuklukların tedavi planlaması içinse karışık dişlenme dönemi olan 7-10 yaş arası en uygun dönemdir. Bu yaşlarda tedavisi yapılmamış yetişkinlerin ise artık fazla üzülmesine gerek yoktur, 40-50 yaşlarında dahi bozukluklar düzeltilebilmektedir. Porselen braket kullanımı sayesinde, tedavi süresince oluşabilecek estetik kaygılar en aza inmiştir. Hatta uygun vakalarda braketler dişlerin arka yüzeylerine yapıştırılarak, estetiğin hiç bozulmaması dahi sağlanabilmektedir.
Çapraşıklık tedavi edilmezse ne olur?
- Çapraşıklığını tedavi ettirmeyen bireylerin ilerde dişlerin destek dokularında oluşacak problemlerle karşılaşma ihtimalleri çok büyüktür.
- Çapraşıklık nedeniyle dişler kapanışlarını sağlayamaz, öğütme işlemi sırasında mekanik temizleme oluşmaz, yiyecek artıkları dişlerin çiğneme yüzeylerinde kalır,
- Çarpık dişlerde fırçalama ile yeterli temizlik sağlanması çok zordur ve dişlerde çürümeler engellenemez.
- Diş etlerinde iltihaplanmalar ve kemik erimeleri görülür.
- Dişlerin birbirlerine üzerine basma şekilleri düzgün olmadığından çene eklemlerine gelen basınç daha fazla artar ve eklemlerde deformasyon, ağrı, çıtırtı sesi gibi rahatsızlıklara neden olma ihtimali çok büyüktür.
- Konuşurken, aralık dişler arasından tükürük sıçraması çok muhtemeldir.
